Noodinlaat Rondehoep is onzichtbaar maar onmisbaar

Aan de rand van de Rondehoep, nabij Ouderkerk aan de Amstel, wordt gewerkt aan een belangrijke waterveiligheidsmaatregel in het doorgaans rustige polderlandschap. In opdracht van Waterschap Amstel, Gooi en Vecht realiseert Kleybruggen hier de Noodinlaat Rondehoep: een waterbouwkundige voorziening die misschien maar één keer in de 100 jaar, bij extreme omstandigheden, in werking treedt. Maar dan moet het ook wel feilloos functioneren. 

Aan de rand van de Rondehoep, nabij Ouderkerk aan de Amstel, wordt gewerkt aan een belangrijke waterveiligheidsmaatregel in het doorgaans rustige polderlandschap. In opdracht van Waterschap Amstel, Gooi en Vecht realiseert Kleybruggen hier de Noodinlaat Rondehoep: een waterbouwkundige voorziening die misschien maar één keer in de 100 jaar, bij extreme omstandigheden, in werking treedt. Maar dan moet het ook wel feilloos functioneren. 

“De noodinlaat vormt een cruciaal onderdeel van het regionale watersysteem rond de Amstel”, licht projectbegeleider Krijn Wijland toe. “Bij langdurige neerslag of piekafvoeren kan het waterpeil in de boezem en polders snel oplopen. Wanneer we in een dusdanig extreme situatie komen, waarbij het waterbeheerssysteem dreigt te falen, kan de noodinlaat als noodmaatregel worden ingezet om gecontroleerd water in noodoverloopgebied De Rondehoep te laten. Zo blijven waterstanden elders beheersbaar en wordt wateroverlast voorkomen.”  

De voorziening is ontworpen voor incidenteel gebruik, maar moet bij inzet in korte tijd grote hoeveelheden water kunnen verwerken. “Dan hebben we het over zo’n 2,4 miljoen kuub water per etmaal. Dat stelt hoge eisen aan de constructieve veiligheid, de stabiliteit van de ondergrond en de betrouwbaarheid van de bediening.” 

Slappe veenbodem

Eén van de grootste uitdagingen was de slappe veenbodem in het gebied. Zettingen en stabiliteit speelden vanaf het begin een belangrijke rol in het ontwerp en de uitvoering. “Op de dijk geldt een gewichtsbeperking van 35 ton. Met zwaar materieel en het nodige materiaal zit je daar al snel aan. Zware materialen, zoals damwanden, heipalen, grond en stortsteen, hebben we via het water aan- en afgevoerd.” 

Vernuftige constructies

Als de noodinlaat opgeleverd is, bestaat het kunstwerk uit een combinatie van een inlaatconstructie met driedubbel regelbare waterkeringen. De waterkeringen bestaan uit een hefschuif en een keerdeur. Het peil van de Amstel ligt 2,5 meter hoger dan de polder, dus het water komt door de kokers in een woelbak terecht. Hierin zitten breekblokken en een drempel om de stroming en woeling eruit te halen. Daarachter ligt de woelkom die voorzien is van bodembescherming om erosie van de bodem te voorkomen. Wanneer de woelkom gevuld is, stroomt het water rustig de polder in.  

De noodinlaat ligt in een open landschap waar wordt gewoond en geboerd. Daar wordt tijdens het project rekening mee gehouden. “Met een bypass is de bereikbaarheid tijdens het werk 100% geborgd. Daarnaast hebben we volop emissieloos materieel ingezet, zoals een elektrische heimachine, hijskraan en rupskraan.”  

Samenwerking als succesfactor

De korte lijnen tussen Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, Kleybruggen en de betrokken adviseurs zorgen voor een pragmatische aanpak. “De grootste uitdaging bij dit project, is het multidisciplinaire aspect”, licht Wijland toe. “De civiele constructie van beton, gefundeerd op betonnen palen binnen een stalen damwandkuip, moest op enkele millimeters nauwkeurig worden gemaakt om de deuren en de schuiven in te passen. Daarnaast moesten onder meer het elektrische deel, de mantelbuizen, camerabeveiliging en hekwerken worden uitgewerkt op uitvoeringsniveau en naadloos op elkaar aansluiten. Bij dit soort projecten – waar techniek en landschap zo dicht bij elkaar liggen – is samenwerken geen bijzaak, maar een voorwaarde. Natuurlijk zijn er altijd situaties die je vooraf niet voorzien hebt. Die lossen we dan samen op.”  

Paraat voor actie

Na afronding ligt de noodinlaat grotendeels onopvallend in het landschap. Dat is precies de bedoeling. Toch zit er nog een speels detail in het waterwerk. “Vanuit de lucht kun je zien dat de ringsloot dezelfde vorm heeft als de polder Rondehoep”, legt Wijland uit. “Elke boom langs de oever vertegenwoordigt een ondernemer in het gebied.” De constructie past in de omgeving, vraagt beperkt onderhoud en staat paraat voor die momenten waarop het watersysteem onder druk staat. “De veiligheidsregio beslist bij calamiteiten 24 uur van tevoren of de noodinlaat in werking wordt gesteld. Het is dan ook echt een situatie van levensbelang.” 

Met de noodinlaat Rondehoep werkt Wijland aan een project dat hij misschien nooit in werking zal zien. Dat was in het begin even wennen. “Natuurlijk zou je het liefst zien dat het gebruikt wordt, maar dan is er ook echt iets aan de hand. Ik hoop dat mensen beseffen dat er veel komt kijken bij een goede waterhuishouding in een gebied zoals dit. Het is erg leuk om op deze manier een constructieve bijdrage te leveren aan waterveiligheid en de klimaatbestendigheid van ons land.” Het project wordt volgens planning opgeleverd in de zomer van 2026. 

Foto: Fini Production