Combinatie Hof op Marken, bestaande uit DEME Environmental en JLD Contracting, voert de ‘Dijkversterking Marken’ uit. Een HWBP-project dat het historische eiland Marken gaat beschermen tegen het stijgende water. “Met deze ingrijpende versterkingsoperatie moeten we de waterveiligheid van het schiereiland de komende vijftig jaar garanderen”, vertelt projectdirecteur Roger Boogert. “Dat doen we met oog op het milieu én het unieke karakter van Marken.”
In opdracht van Rijkswaterstaat voert de combinatie Hof op Marken, bestaande uit DEME Environmental en JLD Contracting, het project ‘Dijkversterking Marken’ uit. Een omvangrijk en innovatief project dat het historische eiland Marken moet beschermen tegen het stijgende water. De huidige dijken voldoen niet meer aan de veiligheidsnormen. Deze ingrijpende versterkingsoperatie is onderdeel van het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) en moet de waterveiligheid van het schiereiland de komende vijftig jaar garanderen. Het werk aan bijna zes kilometer aan dijken wordt uitgevoerd met duurzame technieken en een aanpak die overlast voor bewoners en bezoekers van Marken zoveel mogelijk beperkt. Roger Boogert, projectdirecteur van combinatie Hof op Marken licht de werkzaamheden toe.
Het primaire doel van het project is de versterking van de west- en zuidkades van Marken, die kwetsbaar zijn voor hoge waterstanden en extreme weersomstandigheden. Dit houdt niet alleen een verhoging van de dijken in, maar ook een buitenwaartse versteviging. Met innovatieve oplossingen voorkomen we dat deze dijkversterking het unieke karakter en de natuur van Marken aantast. “Deze opdracht is ons gegund op basis van prijskwaliteitverhouding”, vertelt Boogert. “We kozen voor een aanpak waarbij nagenoeg alle werkzaamheden via het water worden uitgevoerd, om zo de belasting op het land te minimaliseren. Bovendien passen we alleen materialen toe die zoveel mogelijk aansluiten bij de natuurlijke omgeving van Marken.”
Oog voor de omgeving
De combinatie onderhoudt goed contact met Rijkswaterstaat, net als met Waterschap Hollands Noorderkwartier en verschillende andere stakeholders in de regio. Nauwe samenwerking met de bewoners van Marken is ook belangrijk. “Er komen jaarlijks bijna een miljoen toeristen naar het eiland, terwijl er slechts circa 1.800 inwoners zijn. Het is essentieel dat we de impact van de werkzaamheden zo beperkt mogelijk houden, zeker in het hoogseizoen”, aldus Boogert. De combinatie houdt samen met Rijkswaterstaat regelmatig bewonersavonden en geeft ruimte voor feedback en vragen vanuit de gemeenschap.
Het omgevingsmanagement richt zich ook op het minimaliseren van hinder, emissies en het behalen van door de overheid opgelegde milieunormen. Zo worden materialen en transportmiddelen ingezet die bijdragen aan het terugdringen van uitstoot. “We hebben in de aanbesteding beloofd om de emissies zo laag mogelijk te houden. “Dat blijft een uitdaging op zo’n groot project, we wegen elke keuze af om zowel duurzaam als effectief te zijn.”
Proefvakken
Een belangrijke stap in het project was de aanleg van proefvakken op de west- en zuidkade. Deze proefvakken werden in 2023 aangelegd om te testen of het ontwerp en de berekeningen van de geotechnici in de praktijk standhielden. “We wilden zeker weten dat onze plannen ook werken in de praktijk,” zegt Boogert. “Nu de proefvakken in de consolidatiefase zijn, kunnen we bevestigen dat de gekozen technieken effectief zijn en dat we doorgaan met de aanleg van de overige secties.”
Precisiesproeien
Voor de versterking van de dijk wordt zand uit eigen DEME-concessie in het Vossemeer gewonnen en met behulp van eigen zandschepen, overslagponton, grondpers en sproeiponton naar de juiste locaties getransporteerd. Dit gebeurt met een systeem van drijvende leidingen van enkele honderden meters tussen de overslagponton en de sproeiponton om het zand in dunne lagen in de voorbelasting aan te brengen. Een uitdaging hierbij is de aanwezigheid van ondiepe plekken en onderwaterstenen langs de dijk. Boogert: “De sproeiponton ‘Omega’ hebben we speciaal aangepast met een verlengde arm, waardoor we dichtbij de dijk kunnen komen zonder het ecosysteem te verstoren. Het aanbrengen van deze zandlagen gebeurt stap voor stap en vergt uiterste precisie in verband met de stabiliteit en optreden van zetting (inklinking, red.).”
Uniek gebied
De uitvoering van het project brengt unieke uitdagingen met zich mee vanwege het bijzondere karakter van Marken. De bodem van het eiland bevat een dik veenpakket, dat kan zorgen voor een hogere waterspanning bij het aanbrengen van de zandlagen. “Het aanbrengen van de eerste zandlaag is relatief eenvoudig, maar naarmate we hoger komen wordt het spannend. We moeten zorgvuldig omgaan met de waterspanning in de bodem”, legt Boogert uit. “Verticale drainage is een belangrijke techniek om de waterdruk te reguleren en de stabiliteit van de ondergrond te waarborgen.”
Daarnaast speelt de historische waarde van Marken een rol. Veel huizen staan direct op of naast de dijk, dus neemt het projectteam extra maatregelen om deze woningen te beschermen. Onder meer door lokaal een stalen damwand aan te brengen om de horizontale verplaatsing als gevolg van de nieuwe dijk te minimaliseren. Ook de steigers in de jachthaven aan de westkant van het eiland worden vernieuwd, wat een verbetering zal zijn voor zowel bewoners als bezoekers. “We moderniseren de infrastructuur zonder de authentieke uitstraling van het dorp aan te tasten”, voegt Boogert toe. “Het is een delicate balans die we moeten vinden tussen modernisering en behoud.”
Oplevering en onderhoud
De huidige werkzaamheden voor het aanbrengen van negen zandlagen duren naar verwachting tot medio 2025, waarna de zandlagen de tijd krijgen om in te klinken. In 2026 start de afwerking van de dijk, waarbij zowel de west- als zuidkade wordt voorzien van nieuwe dijkbekleding en aanpassingen aan het talud. Ook wordt er een kruinpad aangelegd, zodat bewoners en bezoekers van het eiland over de dijk kunnen wandelen en genieten van het landschap.
De officiële oplevering van het project staat gepland voor medio 2028. In eerste instantie zal Rijkswaterstaat verantwoordelijk zijn voor het beheer en onderhoud van de dijken, na verloop van tijd neemt Waterschap Hollands Noorderkwartier dit over. De eisen van het waterschap zijn in een vroeg stadium in het ontwerp meegenomen, zodat de dijk klaar is voor toekomstig onderhoud en de veiligheid gegarandeerd blijft.
Meer informatie: www.deme-group.com
Foto's:DEME Environmental